Alışverişler Ve Muamelat
Alış-verişler üç çeşittir:
1- Görülen malın alış-verişi. Bu malın alış-verişi caizdir.
2- Görülmeyip nitelikleri belirtilen zimmetteki malın satımı. Daha evvel belirtilen nitelikler bu malda bulunuyorsa alım-satımı caizdir.
3- Görülmeyip nitelikleri de belirtilmeyen malların alış-verişi. Bu tür alış-verişler caiz değildir.
Mülkiyetinde bulunan ve kendisinden menfaat görülen her temiz şeyin alış-veriş sahihtir. Necis olan bütün şeylerin alış-verişi sahih değildir.
Kendisinden menfaat olmayan her şeyin alış-verişi de sahih değildir.
1- Gözle görülen ve mevcut olan her şeyin alış-verişi caizdir.
Alış-verişin meşruiyetine delil şu ayet-i kerimedir.
"Allah, alış-veriş helal faizi haram kılmıştır." (Bakara: 2/275)
'Hangi kazanç daha hayırlıdır?' sorusuna Peygamberimiz şu cevabı verir. "Kişinin kendi emeğinin kazancı ve içinde hainlik ve aldatma olmayan alış-veriş."
2- Görülmese veya mevcut olmasa da nitelik ve özellikleri belirtilen zimmetteki malın satımı da sahihtir. Daha önce belirtilen özellik ve niteliklerin bulunması şartıyla bu tür alım-satımlar sahihtir.
3- Gözle görülmeyen ve özellikleri de belirtilmeyen malların satımı sahih değildir. Çünkü burada aldatmaca olabilir. Ya da iki taraftan birinin zarara girme tehlikesi olabilir.
Bunun delili. Peygamberimiz (s.a.v.) içinde aldatmaca bulunan alışverişi nehyetmiştir. (Müslim, 151)
Necis olan ve kendisinden menfaat umulmayan her maddenin alışverişi sahih değildir.
Peygamberimiz (s.a.v.):
"Şüphesiz Allah ve resulü, şarabın, domuzun ve putların satışını haram kılmıştır." buyurdu.
Bunun üzerine sahabeler:
-Ya Resulallah ölü hayvanın iç yağlarının satışı da mı yasaktır? Çünkü bununla gemiler ve deriler yağlanır. İnsanlar mum yaparak ışık temin ederler, diye sorunca Peygamber (s.a.v.):
"Hayır o da haramdır" cevabını verdi (Buhari, 2121; Müslim, 1581)
Diğer bir rivayette şöyle bildirilmiştir: Resulullah köpek satıp, karşılığında para alınmasını yasaklamıştır. (Buhari, 2122; Müslim, 1581.)
Ancak avcılık yapmak ev veya koyun sürüsü gibi şeyleri korumak için köpek beslemekte bir sakınca yoktur. Bunun delilleri ilerde (Av Bölümü'nde) açıklanacaktır.
Rüşvet, kumar veya buna benzer gayri meşru yollarla kazanç temin eden ya da haram bir iş karşılığında ücret alan kimse ile alış verişte bulunmak haramdır.