Ardu'l-Havz

(İktisadî Fıkıh Terimi)

Fıkıh dilinde hem rakabesi hem de intifa hakkı sahibine ait olan arazidir. Ancak bu arazi sahipleri ziraat yapmaya ve vergisini ödemeye muktedir değildirler. Bu yüzden vergi borcundan kurtulmak üzere arazinin her türlü geliri devlete bırakılmıştır. Mülkiyeti sahiplerine aittir, sultan buraları satamaz ve vakfedemez. Ancak vergisini karşılamak üzere gelirini alır. Bu durum, dinî bir sebeple arazinin mülkiyeti beytülmale intikal etmediği müddetçe devam eder.

Kadri Paşa, Kânûnü'l-Adl ve'l-İnsâf adlı eserinde bu deyimi şöyle tarif etmiştir: "Sahibinin işlemekten ve vergisini ödemekten âciz kaldığı arazidir. Bu sebeple, vergisini karşılasın diye her türlü geliri devlet başkanına terkedilmiştir. Fakat rakabesi mülk sahiplerine aittir.