Berâet

(İktisadî Fıkıh Terimi)

(aklanma)

Sözlükte, yaklaşılması ve yapılması kötü görülen bir şeyden kurtulmaktır.

Terim olarak bir şeyden çıkmak ve ondan ayrılmak şeklinde yorumlanır.

Fıkıhçüann bu deyimi kullanageldikleri konuların başında talak (boşanma) vardır ve bununla ayrılığı kastederler. Eğer bu deyim borçlar, muamelat ve cinayetler konularında kullanılırsa, kurtulmak, aklanmak ve uzaklaşmak anlamında yorumlanır.

Meselâ, "filan kimse borcundan tamamen temizlendi" dediklerinde, "o kimseden borç talebi düştü" anlamı kastedilir. Çünkü, borçla o kişinin hiçbir alâkası kalmamıştır.

Yine "berâet-i zimmet asıldır" sözü bir fıkıh kuralı olarak kitaplara geçmiştir ki, insanın bir başkasının hakkını üzerinde taşımaması ve ondan kurtulması anlamına gelir. Çünkü insan herhangi bir bağımlılık, yükümlülük ve sorumluluktan uzak olarak dünyaya gelmiştir.

Bir başka açıdan berâet deyimi hazine memuru ya da başka bir görevlinin verdiği makbuz veya yazılı vesika anlamında bir isim olarak kullanılır ki, memurun teslim aldığı mal ve eşyanın sahibini, cins ve miktarını bildirir.

Bu konu üzerine Havârizmî şunları söylemiştir: "Berâet, hazine memuru veya cihbiz'in kendilerine teslim edilen mala karşılık olarak, malı teslim eden kimseye verdikleri bir vesikadır. Cihbiz ise, paranın aslı ile sahtesini ayırabilen uzman kişidir. Bu kelimenin komisyoncu (simsar) anlamına geldiği de söylenmiştir.