Câliyet

(İktisadî Fıkıh Terimi)

(cizye mükellefi/cizye tahsildarı)

Sözlükte kelimenin asıl anlamı, vatanlarından çıkan ya da çıkarılan bir grup insan demektir. Hz. Ömer tarafından, Arap yarımadasından çıkarılan ehl-i zimmetten bir grup bunlardandır. Daha sonra bu grup, kendilerinden cizye alınan bir topluluk olarak muamele görmüştür.

Daha sonraları, vatanlarından çıkarılmasalar bile, ülkenin her yerinde bulunan ve cizye ödemesi gereken mecu-si ve ehl-i kitaptan herkese bu isim verildi. Ayrıca fukaha her çeşit cizye için de bu İsmi kullanmıştır. Bu konuda onların cizve toplamakla görevlendirilen kimse hakkında kullandığı şu söz meşhurdur: "Üstu'mile fülanün ale'l-câliye (Falan kişi cizye toplamak üzere tayin edildi.)"