Darîbe

(İktisadî Fıkıh Terimi)

(vergi)

Sözlükte ve deyim olarak konulmuş vergi demektir. Yani değeri belirlenmiş ve varlığı kesinleşmiş vergidir.

Nevevî darbü'l-cizye ifadesini cizyenin varlığının ve değerinin kesinleşip belirlenmesi şeklinde açıklamıştır, işte darîbe kelimesi, bu alman malın ismidir, çoğulu da darâib şeklinde gelir.

Bu konuda Münâvî, haraç kelimesinin çoğunlukla arazi vergileri için kullanıldığını belirtmiş, Havârizmî de meks deyimini "kontrol noktalarında tüccardan alman vergi" şeklinde tarif etmiştir.

Darîbe deyimi fıkıh dilinde çok az kullanılmıştır. Bunun yerine eş anlam ifade eden kulef sultâniyye, nevâib, vazâif, harâc, öşür, meğârim ve mukûs gibi ifadeler kullanılmıştır. Bütün bu kelimelerin ifade ettiği anlam, devletin sosyal, iktisadi ve siyasi hayattaki görevlerini yapabilmesi ve gerekli harcamalarda bulunabilmesi için şahıslar üzerine ödenmek üzere koyduğu belirli bir miktar maldır. Ancak ödenen vergi karşılıksız olup ödeyene aynen dönmeyebilir.