Fâide

(İktisadî Fıkıh Terimi)

(artış/gelir)

Sözlükte istifade edilen mal ve ilim anlamına gelir. Ayrıca, dinleyicinin yanında sürekli yenilenen ve fayda şeklinde kendisine dönen şey olarak da tarif edilmiştir.

Deyim olarak fıkıhçüar ilk ve genel manasını kullanmışlar ve bununla da insanın elde ettiği mutlak fazlayı kastetmişlerdir. Bu çerçevede Kefevî'nin tarifi, şöyledir: "Bir şey üzerine gerekli olan ve ondan hasıl olan şeydir. Çünkü fayda mutlaka bu şeyden türemiştir.

Mâlikî âlimleri ise bu kelimeyi, özel anlamıyle kullanarak ticari malların dışındaki mallarda meydana gelen her-türlü artış ve gelişine şeklinde yorumlamışlardır. Bu görüşlerine örnek olarak da, miras yoluyla elde edilen menfaatleri, hediye ve bağışlar ile ticari olmayan mallardaki değer artışlarını göstermişlerdir.

Meselâ insan kendisi yararlanmak üzere bazı mallar alır ve bunları biraz değerlendirip geliştirerek yüksek fiyatla satabilir. Yine hayvan ve ağaçlardan elde edilen yün, süt, meyva ve benzeri ürünler de böyledir. Bunlar aslında ticaret için değil faydalanmak için satın alınmışlardır.