İktisâr

(İktisadî Fıkıh Terimi)

Sözlükte yetinmek ve haddi aşmamak anlamlarında kullanılır.

Terim olarak ise, sebebin meydana geldiği anda hükmün sabit olması, ne sebepten önceye ne de ondan sonraya bırakılmaması demektir ve şöyle tarif edilir: "Hükmün şu anda sabit olması." Meselâ bey-i nafiz ve talak-ı müneccez-de olduğu gibi.

Bey-i nafiz: Başkasının hakkı bulunmayan ve hemen mülkiyetin vâki olduğu bey'. Talak-ı müneccez: Bir şarta bağlı olmadan hemen vaki olan talak.- Mütercim. Buna göre iktisâr:

1. Hükmün ortaya konulma yollanndan biridir.

2. Bu yolla hükmün sabit olması şu an için söz konusu olur. Geriye de işlemez, geleceği de bağlanmaz.

3. O bir inşadır (kesin ve doğru söz); Haber (yanlış ve yalan ihtimali olan söz) değildir.

4. Şüpheli olmayıp kesin bir inşadır.

Açıkça anlaşılmaktadır ki, sözlük anlamiyle bu fikhi anlamlan arasında fark yoktur. Çünkü hükmün varlığı şu an için kesinleşmiştir. Yani hal ile yetinilip, geçmişe dönülmemiş ve geleceğe uzanmamıştır.