İstîlâd

(İktisadî Fıkıh Terimi)

Sözlükte, istevlede fiilinin mastarıdır ve hür olsun köle olsun, kadını kamile bırakmak anlamına gelir.

Terim olarak Hanefîler bu kelimeyi sadece, cariyenin çocuk sahibi olması anlamında kullanmışlardır. Diğer fıkıhçılar da aynı deyimi bütün çocuk sahibi kadınlar için kullanmışlardır. İbn Kudâme, ümmü veled deyimini, "Efendisinden ve onun evinde çocuk doğuran cariye" şeklinde tarif etmiştir.

Fıkıhçılar, diğer kölelerden ayrı olarak, ümmü veled için bazı özel kurallar koymuşlardır. Bunların en Önemlisi, efendisinden hamile kalıp da doğuran cariye, efendisinin ölümüyle hürriyete kavuşur ve miras konusunda çocuğuna tabi olur. Bu konudaki hadis-i şerif şöyledir: "Efendisinden gocuk doğuran her cariye onun ölümünden sonra hürdür.