İ'tiyâz

(İktisadî Fıkıh Terimi)

Sözlükte, ivaz almak demektir, ivaz ise karşılık anlamındadır. Bedel insanın ayn, borç, hak ve menfaat gibi malik olduğu her şeyde ve şerl naslar ve kurallar dahilinde geçerli olan bir kavramdır.

Kâsânî'ye göre ivaz, mutlak akitlerde, bazen ayn, bazen borç bazen de menfaat şeklinde ortaya çıkabilen bir karşılıktır. Şu kadar var ki, bazı sözleşmelerde diğerlerinin aksine bedelin alınması şart koşulur.

Bedelin gerekçelerine gelince, bazen onun sebebi bey ve icâre gibi doğrudan malî bir sözleşme, bazen mükâtebe ve boşanma gibi doğrudan malî olmayan bir akit, bazen de mal telef etme ve İslâm fıkhının ilgili kurallarında belirtildiği üzere başkasına malî bir zarar verme şeklinde ortaya çıkabilir.