İzin

(İktisadî Fıkıh Terimi)

Sözlükte, mübahlık ve hareket serbestisi anlamına gelir ve sözlük manası ile terim anlamı aynıdır.

Fıkıhçılann söylediğine göre izin bazen özel bazen de genel mahiyette olur. Bu Özellik ve genellik izin verilen kişi açısından olabileceği gibi iznin konusu, vakti ve zamanı bakımından da olabilir.

Bu izin bazen kanun koyucu tarafından, insana genişlik ve kolaylık sağlamak ya da bir zorluğu ve sıkıntıyı gidermek amacıyla verilir. Bazen de herhangi bir eşya, hak ve menfaate sahip kimse tarafından bu hak ve menfaatlerin kullanılması konusunda verilebilir.

İnsanın izni velîmede olduğu gibi ya bir malın tüketimi için; velisinin mümeyyiz sabiye ticaret serbestliği vermesinde olduğu gibi ya bir yetkinin kullanımı (vekâlet, vasiyet, mudârabe ve vakıf nazırlığı konusunda mümeyyiz sa-bîye verilen izin de böyledir); ya bir şahsın istihdamı, ya da ödünç işleminde olduğu gibi tüketmeksizin bir eşyanın kullanımı konularında olabilir.

İzin çeşitli vesilelerle ifade edilebilir. Bunlardan biri açıkça izne işaret eden söz; diğeri yazma ve işaret etme; bir diğeri de örfte izin ifade eden diğer bazı araçlardır. Bu son madde ile ilgili olarak fıkıhçıların koyduğu kaide şöyledir: "Örfî izin lafzi izin gibidir." "Sakite bir söz isnad edilmez. Lakin ma'raz-ı hacette sukut beyandır (Susan kimseye şu sözü söylemiş oldu denmez, lakin söyleyecek, yerde susması ikrar ve kabul sayılır.)"