Marshall Planı

Marshall Planı ABD'de Truman yönetiminin dışişleri bakanı olan George Marshall tarafından Avrupa ekonomik yapısının iyileştirilmesi amacıyla geliştirilmiş bir plandır. İlk kez 1947 yılının Haziran ayında Harvard Üniversitesinde yaptığı meşhur konuşmasıyla açıklanmıştır. Bu plana göre Avrupa'lı güçlerin birbirleri ile rekabet etmeleri yerine ciddi bir şekilde işbirliği yapmaları şartına bağlı olarak çok geniş hacimli Amerikan yardımı programı öngörülmüştü. İngiltere ve Fransa'nın memnuniyetle karşıladığı bu plan Sovyetler Birliği tarafından savaş sonrası Avrupa'sı üzerinde denetim kurmaya yönelik bir çaba olarak görüldüğünden şiddetle eleştirilmiştir. Batı Avrupa'lı devletler süratli bir şekilde Avrupa iktisadi İşbirliği Teşkilatını (OEEC, daha sonradan Avrupa İktisadi İşbirliği ve Ge-lişme Teşkilatı ("OECD" olmuştur) kurdular ve 1948'den itibaren büyük hacimdeki Amerikan dolarları pazarlara girmeye başladı. 1948-52 yılları arasında İngiltere, Fransa ve Batı Almanya'nın büyük ölçüde falcUılandıkları 17 milyon dolar, OEEC yönetimine verilmiştir. Sovyetler Birliği'nin muhalefeti nedeniyle Doğu Avrupa ülkeleri bu plandan yararlanamamıştır, ama Marshall kendisine ait olan bu planı Sovyet Dışişleri Bakanının veto edemeyeceği şekilde Kongre'den geçirmeye çalışmıştır.

Marshall planının hazırlanmasındaki en büyük neden Avrupa'nın hızlı ekonomik canlanması olmakla beraber, soğuk, savacın ilk günlerinde (örneğin Berlin Blokajı ilk ödemelerle eş zamanlıdır) verilen fonlar daha sonra NATO şeklini alan ittifakı ve doğal olarak Doğu Avrupa/Sovyetler Birliği ittifakını sağlamlaştırmaya yaramıştır. İngiltere, Mashall yardımına rağmen savaş sonrası savunma harcamalarını kısma girişimlerinin artan siyasi gerilimle tersine dönmesinden dolayı ekenomik canlanmada zorluklarla karşılaşmıştır. Diğer ülkeler ise, özellikle Fransa, ekonomilerini sadece tamir etmek için değil, aynı zamanda modernleştirmek için dolarların ve savaş yüzünden rayından çıkan sosyal yaşananın avantajlarından yararlanmıştır, böylece 1950'lerin sonunda Fransız ekonomisi üçüncü Cumhuriyetin ekonomisi olarak görülmemiştir.

SBA