Meks
(İktisadî Fıkıh Terimi)
(gayr-i meşru vergi/indirim)
Sözlükte asıl anlamı cibâye (tahsil etme) dir. Sonraları tahsil edilen mal, kaynağı itibariyle meks şeklinde isimlendirildi. Çoğulu mukûs şeklinde gelir.
Havârizmî'nin tarifine göre bu, tüccardan giriş yerlerinde alınan vergidir.
Terim olarak çoğunlukla sultanın alım satım amnda zorla aldığı yardımlara denir.
Heytemî'ye göre mukûs alınması büyük günahlardandır. Çünkü mâkis bu vergiyi haksız yere alır, haksız yere harcar ve hak etmeyene verir. Bu sebeple Fukaha, Hz. Peygamberin "Meks sahibi cennete giremez" (Hakim) sözünü büyük günah olarak yorumlamışlardır.
Bey' konusunda kullanılan meks'e gelince bundan maksat müşteri tarafından fiyatın eksiltilmesidir.