Meşakkat
(İktisadî Fıkıh Terimi)
(zorluk)
Sözlükte şiddet, zorluk ve darlık gibi anlamlara gelir ye kırmak manasına gelen şakk kelimesinden türemiştir. Bu şekilde isimlendirilmesinin sebebi meşakkatin, nefis ve bedende bir çeşit kırılma ve üzülme meydana getirmesinden dolayıdır.
Terim olarak da sözlük ifadesiyle aynı anlamda kullanılır. Ancak fakihler teklif konusundaki meşakkati iki kısma ayırmışlardır:
1- Alışılmış ve kaçınılması imkânsız hale gelmiş meşakkatler. Bunlar bütün şer1! tekliflerin ayrılmaz özelliğidir. Çünkü şer'an yapılması istenen bir amelde bu tür me-şakketler bulunmasaydı, bu amel teklif olarak isimlendirilmez di.
2- Aşırı meşakkat: İnsan gücünün üstünde olduğu için, yerine getirme konusunda insanları çok şaşırtan zorluk ve sıkıntılardır. Eğer bu meşakkat bir amelde varsa, mükellefin o işten kopmasına sebep olurdu. Ya da hukuk karışıklığı, şaşkınlık ve kötü hal sebebiyle işin Önemli bir kısmını yapamazdı. Yahut da mükellefin kendine, malına veya herhangi bir haline büyük zarar verirdi.
İşte bu tür bir meşakkati Allah Teâlâ, mükellefin durumuna uygun bir amel karşılığında ruhsat ve hafifletici sebep kılmıştır.