Müvâsebe

(İktisadî Fıkıh Terimi)

Sözlükte atlama manasına gelen "vusub" kelimesinden türemiştir. Feyyûmî'nin belirttiğine göre halk bu kelimeyi mübâdere (acele etme), koşma manasına kullanır.

Deyim olarak fukuhanın kullandığı "eş-Şüfa'tü limen vâsebehâ" ifadesine gelince burada koşarak, atlayarak talep, istek manası vardır. Tabiî istiare yoluyla bu anlam çıkarılır. Çünkü burada mana sıçrama, yerde zıplayarak yürüme demektir.

Fıkıhçılar "talebü'l-müvâsebe" ifadesini şu şekilde tarif etmişlerdir: Şuf'a hakkına sahip, olan kimsenin, Şuf'a talebiyle satışın yapıldığını, müşterinin bulunduğu ve fiyatın belirlendiği haberim alır almaz satış meclisine koşmasıdır. Hatta bunu bir müddet sonra öğrenseler bile, şuf'ayı reddettiğini gösteren bir şey belirtmediği müddetçe bu hak meclisin sonuna kadar devam eder.

Mecelle'nİn 1029. maddesinde belirtildiğine göre taleb-i müvâsebe, «Şefî'e satış akdini duyduğu anda meclise müracaat ederek şuf'a talebini söylemesi gerekir. Meselâ "Benim bu malda şuf'a hakkım var ve ben bunu isterim." İşte buna taleb-i müvâsebe denilir» şeklinde izah edilir.