Nema

(İktisadî Fıkıh Terimi)

(artma)

Sözlükte ziyade, artış anlamına gelir. Yeryüzünde bulunan her şeyin ya nâmı (artabilen) ya da sâmit (artmayan) olduğu söylenir. Meselâ bitkiler ve ağaçlar nâmîdir. Dağ ve taşlar ise sâmittir.

Dilcilerin yorumlarına göre nukûd konusunda nema mecaz olarak kullanılır. Fakat hayvanlar için nema mecaz değil hakikattir. Çünkü onlar doğum yoluyla gerçekten artarlar.

Terim olarak çoğu fukahaya göre nema, aynın kendisinden meydana gelen artıştır. Hayvanın sütü ve yavrusu gibi. Fakat nema, kesbin karşıtıdır. Çünkü kesb "ayn sebebiyle elde edilen şeydir, ayndan meydana gelen bir parça değildir." Kölenin kazancı gibi.

Mâliki fakihleri nemayı üç kısma ayırırlar: Ribh, gaile ve fayda. Onlara göre her ribh nemadır, her gaile de nemadır ve her fayda da nemadır. Fakat her nema ancak bazı tahdit ve sınırlamalarla rıbhdır, bazı kayıt ve şartlarla gaile ve faydadır. Çünkü nema mutlak olarak bunlardan daha geneldir.