Özel Sektör
Özel sektör terimi hür teşebbüsün (yahut özel teşebbüsün) faaliyet alanlarım ifade eder. Özel sektörde firma mülkiyeti, bireylere veya bireylerin ortaklaşa sahip oldukları tüzel kişilere aittir.
Serbest pazar ülkelerinde üretimin çok önemli bir bölümü özel girişimler tarafından yapılır. Özel girişim derken, bir kişiye ait olan ve bir kişinin çalıştığı çok küçük işletmeler yanında binlerce kişinin çalıştığı ve binlerce kişiye ait bulunan işletmeler kastolunmaktadır. Burada üretim en geniş anlamıyla anlaşılmalı, her çeşit sınai ve tarımsal üretim yanında ticaret, ulaşım, çeşitli hizmetler vb. üretim olarak düşünülmelidir.
Girişim, işletme veya firma (girişim ile işletme arasındaki fark burada gözönüne alınmamaktadır) deyince aklımıza hukuki ve ekonomik bir bütün gelir. Firmanın kuruluş ve çalışma nedeni para kazanmaktır. Sosyal ve ulusal ekonomi bakımından firmanın işlevi (fonksiyonu) üretim yapmak, ülkenin üretici kaynaklarının kullanılmasını sağlamaktır. İşte firmada bu kullanma bir tek yönetim altında olacaktır. Yani firma veya işletme deyince bir yönetim birliği olarak işletmenin faaliyetini yönetecek, yani üretici hizmetler satın alacak, satacak ve firma (işletme) aynen bir kişi gibi mal ve mülk sahibi olacak, anlaşmalar yapacaktır. Girişimci iş adamı veya yönetici dediğimiz kimse para kazanmak amacıyla bir firma kurduktan sonra ne gibi malların üretim ve ticaretiyle uğraşacağı, nerede çalışacağı, ne miktar ve şekilde üretim veya ticaret yapacağı, kaça alıp satacağı vb. konularda serbest kararlar verecektir. İş adamının iyi kararlar vermesi, kendisinin para kazanmasını sağlayacağı gibi ucuza üretim yapması, yani üretim araçlarını iyi kullanması ve israfı en aza indirmesi, ulusal ekonomi için de bir kazanç olacaktır.
Firmalar, iyi yönetimin sağlayacağı kâra sahip olurlar. Zarar ortaya çıktığı takdirde de buna katlanmak zorunda kalırlar.
İşletmelerin değişik türleri vardır. Ülkelerin yasalarında türleri ve her birinin Özellikleri belirtilmiş olan işletmeleri finanse etmek, yani işletmeye lüzumlu fonları sağlamak için çeşitli yasal yollar vardır. İşletmeye fon sağlayan veya diğer bir deyişle sermaye yatıran kimseler, işin riskine girerler. Buna karşılık işletmenin kârından yararlanma ve işletmeyi istedikleri gibi yönetmek hakkını kazanırlar. Bunun en basit şekli kişisel girişimdir. Yani yalnız başına İş yapan girişimci, işin riskine (zararına) katlanmayı göze almıştır. Buna karşılık işletmenin bütün kân kendisine ait olacağı gibi, işletmeyi istediği gibi yönetme hakkına sa-hip bulunur. Ancak uygulamada büyük işletmelerde durum böyle değildir, işletmeye para yatıranların riski, kân ve denetimi paylaşmak bakımından farklı durumlarda bulunacağı çeşitli işletme türleri vardır. Bunlar (a) Bir tek şahsın teşebbüsü, (b) Şirket halindeki teşebbüslerdir. Bağımsız üretici, teşebbüslerin en basit şeklidir. Bağımsız üreticide her türlü üretim faktörü bir kişide toplanmıştır. Yani müteşebbis, sermayedar ve aynı zamanda emek sahibidir. Dışardan iş-letmeye kimseyi almaz, üretim konusunda kendi yalnız çalışır veya aile efradı kendine yardım eder. Bu türlü teşebbüsler zamanımızda bilhassa küçük ve orta tarım işletmelerinde çok görülür, Bu çeşit teşebbüsün ana amacı, geçimini temine yetecek bir kazanç elde etmektir.
SBA