Risale

(İktisadî Fıkıh Terimi)

(elçilik)

Sözlükte, herhangi bir işin bir kimseden diğerine gitmesi demektir. Kelimenin asıl anlamı mecelle, yani dergi ve mecmuadır. Yani bir türden olan sınırlı konuları ele alan bir çeşit gazete demektir.

Terim olarak "bir kimsenin, diğerine ait bir sözü, bir başkasına, herhangi bir müdahale yapmaksızın bildirmesi" şeklinde tarif edilir. Yani risale, sadece ifadeyi nakletmek ve sözü gönderenden gönderilene ulaştırmak için hazırlanmıştır. Burada şart olan sözleşmenin risaleyi gönderene dayandırılmasıdır. Bu yüzden aracı (elçi); "Ben sadece elçiyim ve bu malı şu kadara sattım" şeklinde ifadesini beyan ederek görevini yapmış olur.

Mecelle'nm 1454. maddesinde belirtildiğine göre, risale vekâlet gibi değildir. Bu sebeple sarraf bir miktar borç vermek istediğinde, borç isteyen kimseye hizmetçisini göndererek parayı vermesini söyler. Bu durumda hizmetçi söz konusu muamelede elçi olarak görev yapmış olup vekil değildir.

Belki de risâlet ile vekâlet arasındaki en önemli fark şu olabilir: Risale çoğu kere sözlü olarak gerçekleşirken, vekâlet ekseriyetle, vekâlet lafızlanyla ve akit şeklinde meydana gelir. Yine risâlette akit gönderene dayandınlırken, vekâlette vekil muhayyerdir, isterse kendine dayandırır, isterse müvekkiline.

Sözleşmle hakları vekâlette vekile döner. Çünkü o akdi uygulayandır. Risâlette ise sözleşme hakları elçiye dönmez. Zira o sadece akdin şartlarını tebliğci durumundadır ve hakların hepsi asıl onu gönderene döner. Çünkü sözleşmenin asıl muhatabı odur.